Kot z niebieskimi oczami i jego tajemnice


Czy każdy kot z niebieskimi oczami jest głuchy? I dlaczego wszystkie małe koty rodzą się z niebieskimi oczami?

Kolor kocich oczu jest cechą dziedziczną, warunkowaną przez kilka genów. Dziedzicznie koloru oczu u kota jest dość skomplikowane i przez to nieprzewidywalne, nawet doświadczonych hodowców mogą spotkać niespodzianki. Bodajże najbardziej fascynujący jest kot z niebieskimi oczami. Może dlatego, że w naszym kraju błękitnookie koty rzadko spotyka się wśród dachowców. Z jednym wyjątkiem.

Każdy kot ma niebieskie oczy

Przynajmniej tuż po urodzeniu. Wszystkie kocięta mają przez pierwsze tygodnie niebieskie oczy, niezależnie od rasy i pochodzenia. Właściwe wybarwienie tęczówek zaczyna się około 4-6 tygodnia życia i trwa do 4 miesiąca życia. U niektórych ras kotów właściwa barwa oczu kształtuje się dłużej, aż do ukończenia 2 roku życia.

kot z niebieskimi oczami
fot. Shutterstock

Niebieskie oczy u małych kociąt biorą się z powodu nieaktywnych jeszcze komórek barwnikowych (melanocytów). Stopniowo melanocyty zaczynają produkować barwnik, a kolor oczu zaczyna się zmieniać z niebieskiego na docelowy.

Skąd ten błękit?

Kolor kocich oczu to tak naprawdę kolor tęczówki. Ten zależy od ilości melanocytów w tęczówce, komórek produkujących pigment. Niebieski kolor oczu pojawia się u kotów wytwarzających bardzo małe ilości melaniny (barwnika produkowanego przez melanocyty). Gdy melaniny całkowicie brak w tęczówce, mamy do czynienia z albinosem o czerwonawych oczach, wynikających z prześwitywania naczyń krwionośnych. Niebieska barwa tęczówki nie wynika z niebieskiego koloru barwnika – błękit to kolor światła odbitego od tęczówki. Światło niebieskie najłatwiej ulega rozproszeniu na ziarenkach pigmentu zawartego w tęczówce.

Rasowy kot z niebieskimi oczami

Koty tych ras mają zawsze niebieskie oczy: kot syjamski, święty kot birmański, kot himalajski, balijski, neva masquerade, ragdoll, tajski, Ojos Azules.

kot tajski
kot tajski/fot. Shutterstock

Gen odpowiedzialny za niebieski kolor oczu u syjamów jest innym genem niż ten, który odpowiada za kolor niebieski u kotów innych ras. U kota w typie orientalnym (syjamskim, zwanym też colorpoint) w oku brak jest warstwy odblaskowej zwanej tapetum, na zdjęciach dają one efekt czerwonych oczu. U kotów o typie niesyjamskim w oku znajduje się warstwa tapetum, która świeci na fosforyzująco-zielono w blasku lampy i na zdjęciach. Tylko w przypadku kotów w typie niesyjamskim niebieski kolor oczu nie będzie powiązany z głuchotą.

Czy każdy kot z niebieskimi oczami nie słyszy?

Wiele białych kotów o niebieskich oczach jest głucha. Jednak nie każdy błękitnooki biały kot będzie głuchy. Biały kot o niebieskich oczach nie musi być głuchy, ponieważ za tę samą cechę fenotypową (biała sierść i błękitne oczy) odpowiada kilka różnych genów, a więc wszystko zależy od genotypu konkretnego osobnika. Zakrojone na szeroką skalę badania naukowe wykazały, że procent kotów głuchych wśród niebieskookich o białym umaszczeniu zmienia się zależnie od miejsca występowania badanej populacji i częściowo zależy od genów w niej obecnych.

Wśród białych kotów z co najmniej jednym niebieskim okiem 60-80% jest głuchych; 20-40% słyszy normalnie; 30-40% ma jedno oko niebieskie i jest głuchych a 60-70% ma jedno oko niebieskie i normalny słuch.

W przypadku kotów o jednym oku niebieskim, a drugim inaczej zabarwionym (miedzianym lub zielonym), głuchota dotyka ucho po stronie oka niebieskiego. Przy czym prawdopodobieństwo wystąpienia u nich głuchoty jest tym większe, im więcej białego mają one w okolicach oczu i uszu. Spowodowane jest to jednym z genów białej sierści, wpływającym też na rozwój oczu i uszu – powoduje on niedobór pigmentu w tęczówce (błękitny kolor oczu) i głuchotę.

Różnookie koty spotyka się w rasach: pers, turecki van, turecka angora, kot brytyjski. Zawsze różny kolor oczu ma Khao Manee.

khao manee
Khao Manee/fot. Shutterstock

U jednej rasy kotów niebieski kolor oczu nie niesie ze sobą ryzyka głuchoty. Mowa tu o bardzo rzadkiej rasie Ojos Azules, u której dziedziczenie koloru oczu jest niezależne od dziedziczenia koloru sierści.

Jak sprawdzić, czy kot z niebieskimi oczami jest głuchy?

Słuch to tylko jeden ze zmysłów, który pozwala kotom na orientację w przestrzeni i odbieranie bodźców. W przypadku deficytu słuchu inne zmysły potrafią przejąć zadanie orientacji – dotyk, wzrok i węch. Dlatego czasem możemy być zaskoczeni, że nasz pupil jest słyszy – bo doskonale radzi sobie w codziennych czynnościach.

Ustaw się w takiej pozycji do kota, by cię nie widział. Rzuć jakiś przedmiot, np. klucze, na podłogę lub na stół, ale w taki sposób, by kot na pewno nie dostrzegł twojego ruchu. Jeśli kot nie zareaguje na brzęk kluczy – prawdopodobnie jest głuchy. Ostateczną diagnozę może postawić lekarz weterynarii.

kot z niebieskimi oczami
fot. Shutterstock

Brak słuchu ma znaczenie. Taki kot nie poradzi sobie na wolności. Nie usłyszy nadjeżdżającego samochodu ani szczekania zbliżającego się psa. Niesłyszący kot powinien być kotem niewychodzącym, a jeśli już decydujemy się na jego wyprowadzanie, to koniecznie na smyczy i w szelkach.

Jeśli przypadkiem znajdziesz błękitnookiego kota wśród podwórkowych dzikusków, nie sądź od razu, że nosi w sobie geny kota rasowego. Dziedzicznie koloru niebieskich oczu jest u kotów skomplikowane. Przypadkowy układ genów u dachowca może dać w efekcie kota o niebieskich oczach, którego przodkowie nie mieli nic wspólnego z syjamami.

Autor: Joanna Nowakowska