Zachowania obsesyjno-kompulsywne u kotów często pozostają niezauważone przez opiekunów. Świadomość występowania tej przypadłości jest wciąż nikła. Czym są OCD u kota, jak się objawiają i czy można je wyleczyć?
Czym są zachowania obsesyjno-kompulsywne?
Zachowania obsesyjno-kompulsywne to zgodnie z definicją powtarzające się, zrytualizowane zachowania, których natężenie jest wyższe niż norma i które zaburzają codzienny tryb funkcjonowania zwierzęcia.
Oznacza to, że kot skupia się na danej czynności na tyle mocno, że zaczyna wykonywać ją ze zbyt dużym natężeniem i częstością – do tego stopnia, że pomija inne elementy codzienności, takie jak sen czy jedzenie. Wyolbrzymiona zostaje forma, ale również czas trwania zachowania. Niektóre z nich nie prowadzą do bezpośredniej krzywdy fizycznej, jednak niektóre – autoagresywne – mogą być wyjątkowo niebezpieczne.
W dużym skrócie – istotą OCD są uporczywe, powtarzalne i przesadne zachowania, które zasadniczo niczemu nie służą. Można je określić mianem natręctw.
Zachowania obsesyjno-kompulsywne a stereotypie
Zarówno zachowania obsesyjno-kompulsywne, jak i stereotypie to zachowania powtarzalne i nieprawidłowe, dlatego czasem trudno je od siebie odróżnić. Główna różnica polega na tym, że stereotypie to powtarzające się wzorce motoryczne, zachowania ruchowe występujące w oderwaniu od funkcji, np. chodzenie w kółko, kiwania się, kołysanie. Natomiast zachowania obsesyjno-kompulsywne koncentrują się na celu, a nie na samej czynności. Działanie ma wyraźny cel, np. naciskanie spłuczki, przewracanie przedmiotu, poczucie ulgi od bólu.
Objawy OCD u kota
Tak jak rodzajów obsesyjno-kompulsywnych zachowań może być wiele, tak i objawów o nich świadczących jest całkiem sporo. Nie są one jednak ewidentne i przed stwierdzeniem OCD u kota – o którym powinien orzec specjalista – przyczyn nietypowych zachowań należy poszukać gdzie indziej, choćby w sferze fizjologicznej. Trudno jest mówić o konkretnych objawach, ponieważ jako zachowanie obsesyjno-kompulsywne może objawić się właściwie wszystko. Jeśli kot obsesyjnie wylizuje skórę, logiczne jest, że właśnie owo kompulsywne, powtarzalne i nadmierne wylizywanie jest objawem potencjalnego schorzenia. Jest jednak kilka zachowań, które najczęściej występują w kocim OCD.
Do najczęstszych zachowań obsesyjno-kompulsywnych u kotów należą:
- Overgrooming, czyli obsesyjne lizanie lub żucie własnego futra. Niekiedy jest na tyle nasilone, że prowadzi do łysienia chorego kota.
- Zespół falującej skóry, czyli dziwna, niepoznana jeszcze zbyt dobrze przypadłość, która polega na „skręcaniu się” czy też „falowaniu” skóry na grzbiecie, nadwrażliwości na dotyk i nadmiernej wokalizacji.
- Obsesyjne ssanie, czyli zachowanie spowodowane najczęściej zbyt wczesnym odłączeniem od matki. Polega na ssaniu, lizaniu lub żuciu tkaniny – najczęściej jednej lub kilku konkretnych.
- Ganianie i gryzienie własnego ogona w dużym nasileniu także mogą zostać zaklasyfikowane jako zachowania obsesyjno-kompulsywne u kotów. Wszystko zależy od intensywności i częstotliwości zachowania.
- Nadmierna wokaliza może być zachowaniem obsesyjno-kompulsywnym, ale zanim zostanie to stwierdzone, potrzebny jest szereg badań. Wydawanie głośnych dźwięków może być sygnałem mówiącym, że coś jest nie tak. Należy wykluczyć inne przyczyny, np. zdrowotne.
Kiedy zacząć się niepokoić?
Zauważyłeś, że twój kot codziennie się wylizuje i robi to nawet przez godzinę?! Spokojnie… Wszystkie z powyższych zachowań (nie licząc zespołu falującej skóry) to zwyczajne kocie zachowania. Nie powinny wywoływać u ciebie niepokoju. Sygnałem alarmującym powinna być dopiero ich nadmierna częstotliwość i efekty, np. okaleczanie się, autoagresja czy lęk.
Diagnostyka OCD u kotów
Nie ma konkretnej metody na zdiagnozowanie tej przypadłości. Lekarze weterynarii posługują się jedynie pewnym modelem zachowania, pod który podstawiają objawy występujące u badanego kota. Zanim jednak to zrobią, powinni bezdyskusyjnie przeprowadzić dokładne badania, aby wykluczyć medyczne powody nietypowych zachowań, np. ból czy alergię.
Jak leczyć zachowania obsesyjno-kompulsywne u kotów?
Zachowania obsesyjno-kompulsywne u kotów nie są przypadłością, którą się leczy. Można jedynie wyciszać negatywne emocje i stres, które najczęściej stoją u podstaw OCD. W lekkich stanach zaleca się jedynie odpowiednie postępowanie z chorym mruczkiem. Należy przestrzegać rutyny dnia i niwelować czynniki stresujące. Nie można wzmacniać zachowań obsesyjnych, np. przez uspokajanie, pocieszanie lub – co gorsza – karcenie. Najlepsze, co można zrobić dla kota dotkniętego OCD, to zapewnić mu spokój i pozytywne wzmacnianie w momentach, w których nie przejawia swoich uporczywych zachowań.
W stanach umiarkowanych i ciężkich lekarz weterynarii może zalecić terapię farmakologiczną lub ziołową. Ma ona na celu uspokojenie i wyciszenie kota. Do najczęściej zalecanych środków należą tryptofan i L-teanina. Oprócz tego coraz częściej stosuje się terapię ziołową z wykorzystaniem choćby olejków CBD. W cięższych stanach specjalista może przepisać także środki na receptę. Kot dotknięty OCD powinien pozostawać pod stałą opieką weterynaryjną. Jest to zwierzę, które wymaga szczególnej troski i uwagi.
