KOT MANX

Kot z wyspy Man, którego charakterystyczną cechą jest naturalnie krótki ogon.

 

Charakter

Manksy odznaczają się wysoką inteligencją, zrównoważeniem a także wiernością. Są bardzo przyjacielskie, łagodne i rodzinne. Potrafią zgodnie współżyć z psami. Chętne do zabawy, lubią wskakiwać na podwyższenia. Ciekawskie, uczą się otwierania szafek czy drzwi. Lubią okazywać swoje uczucia wydając rozmaite dźwięki, np. gruchanie. Niektóre wybierają sobie jedną osobę, inne obdarzają uczuciem po równi całą rodzinę. Są umiarkowanie aktywne.
Kot manx zaglądający do koszyczka z jajami
fot. Shutterstock

Wady i zalety

Wady
  • niektóre osobniki miewają problemy neurologiczne związane ze zmutowanym genem
  • rasa trudno dostępna
Zalety
  • miły, przyjacielski towarzysz
  • spokojny, nienachalny, lubi być blisko człowieka
  • dogada się z innym kotem a także z psem
  • odnajduje się nawet w małym mieszkaniu
  • łatwy w pielęgnacji
  • ogólnie zdrowy i odporny
 
Długowłosy manx stojący na trawie
fot. Shutterstock

Zdrowie

Budową anatomiczną kot z wyspy Man nieco się różni od innych ras. Jego sylwetka przypomina nieco króliczą. Przednie łapy są trochę krótsze niż u większości kotów, natomiast tylne, nieco przykurczone, są silne i muskularne. W pozycji siedzącej kotom tym tworzy się na grzbiecie charakterystyczny garb, skutek przykrótkich przednich łap. W miejscu, gdzie u normalnego kota zaczyna się ogon, wiele manksów ma płytkie zagłębienie, widoczne spod lekko zmierzwionej sierści. Odmiana ta nosi nazwę rumpy. Jednak nie wszystkie manksy są całkowicie pozbawione ogona. U kotów zwanych stumpy ogon występuje w postaci szczątkowej. Cechę braku lub skrócenia ogona powoduje gen dominujący, który jest letalny w formie homozygotycznej - powoduje on zamieranie zarodków, które otrzymały kopię genu i od matki i od ojca w łonie matki. Wszystkie koty bez ogona lub ze skróconym ogonem są heterozygotami (mają jeden gen zmutowany i jeden normalny). Natomiast u niektórych kotów bez- lub krótkoogoniastych mogą występować zniekształcenia kręgosłupa, częściowy paraliż, wypadanie odbytu i inne zaburzenia ze strony układu nerwowego. Dolegliwości z tym związane ujawniają się przed czwartym miesiącem życia, stąd najlepsi hodowcy nie sprzedają kotów poniżej tego wieku. Pomimo braku ogona i występującego u niektórych osobników kicającego chodu, większość manksów radzi sobie w życiu nie gorzej od innych kotów. Doskonale polują na myszy i szczury. Podobnie jak inne koty, spadają na cztery łapy (ogon jest w tym pomocny, ale nie niezbędny). Wykazują cechy kotów europejskich, dzięki czemu są bardziej wytrzymałe i odporne na choroby niż wiele innych kotów rasowych.
Żywienie
Powinien otrzymywać dobrej jakości pokarm dostosowany do wieku i aktywności oraz innych potrzeb (np. dla kastratów).
Pielęgnacja
Kot manx jest mało wymagający. Zalecane jest czesanie raz na tydzień w celu pozbycia się martwych włosów. Nieco więcej uwagi wymaga szata odmiany długowłosej - zwłaszcza tym kotom warto podawać preparaty odkłaczające. Warto też systematycznie kontrolować stan uszu oraz przycinać pazurki.
Pręgowany manx leżący na podłodze
fot. Shutterstock

Historia

Kiedy Noe w pośpiechu ładował zwierzęta na swoją arkę, ostatnim pasażerem podobno miał być kot. Właśnie zatrzaskiwane były masywne drzwi, gdy spóźniony kocur wślizgiwał się do suchego wnętrza. W zamieszaniu i pośpiechu jego ogon został przytrzaśnięty i pozostał na zewnątrz. Tyle mówi legenda o pochodzeniu bezogoniastego kota z wyspy Man, inaczej zwanego manksem. Rzeczywistość była jednak bardziej prozaiczna. Podobizny kotów o krótkich bądź szczątkowych ogonach widnieją na wielu starych malowidłach chińskich i japońskich. Być może takie "mutanty" w XVI w. zostały przywiezione na wyspę Man, leżącą na Morzu Irlandzkim, na zachód od wybrzeży Anglii, przez galeony płynące z Dalekiego Wschodu. Według innej teorii to potomkowie kotów z rozbitych przez Anglików pod koniec XVI wieku galeonów hiszpańskich. Te, którym udało się pokonać morskie fale i dopłynąć do lądu, były jedynymi kotami na małej wyspie. Polując na gryzonie i ryby stworzyły podwaliny przyszłej kociej społeczności. A że kojarzyły się tylko między sobą genetyczna wada, która nagle się pojawiła, utrwaliła się w populacji.
Kot manx nad rzeką
fot. Shutterstock
Międzynarodowa Federacja Hodowców Kotów (FIFe) uznała rasę już w 1949 r. Gdyby miała teraz podjąć decyzję o uznaniu manksa, być może byłoby to trudniejsze, podjęła bowiem zdecydowaną walkę z utrwalaniem u kotów anomalii genetycznych. Rasa ta jest cieszy się jednak dużą popularnością w Wielkiej Brytanii. Często też hodowana jest we Francji, Japonii, krajach skandynawskich i Stanach Zjednoczonych. W USA dzięki krzyżówkom kotów z wyspy Man między innymi z maincoonami i persami wyhodowano długowłosą odmianę bezogoniastych kotów znanych pod nazwą cymric. W Wielkiej Brytanii bywa ona nazywana kotem walijskim. FIFe uznało tę odmianę w roku 2006.

Wzorzec

Kot Manx –  Koty krótkowłose i somalijskie – III kat. FIFe
kod EMS: MAN – kot manx krótkowłosy kod EMS: CYM – kot manx długowłosy
  • Pochodzenie: Wyspa Man, Wielka Brytania
  • Charakter: stabilny, średnio aktywny, przyjacielski; bardzo lojalny i inteligentny, w zachowaniu przypomina psa
  • Wielkość: średni, samice nieco mniejsze od samców
  • Waga: samce 4,5-5,5 kg, samice 3,5-4,5
  • Wygląd ogólny: charakterystyczną cechą jego wyglądu jest krótki grzbiet i głębokie boki
  • Głowa: dosyć duża i okrągła, o pucołowatym wyglądzie
  • Uszy:  średniej wielkości
  • Nos: średnio długi, bez wyraźnego przełomu
  • Oczy: duże i okrągłe, o kolorze odpowiadającym umaszczeniu jak u kotów brytyjskich, ale nie jest to aż tak istotne
  • Tułów: mocny i zwarty, szeroka klatka, grzbiet krótki, głębokie boki.
  • Ogon: wzorzec wyróżnia 3 odmiany: rumpy - całkowity brak ogona, zagłębienie w tym miejscu; rumpy riser - występuje lekka wypukłość kości krzyżowej (a nie ogonowej); stumpy - występuje krótki ogon, który jednak nie powinien być dłuższy niż 3 cm, nie powinien być też załamany ani wygięty; w praktyce występują też odmiany niewystawowe zwane: stubby - kot o dłuższym skróconym ogonie, np. 1/2; taily/longy - ogon niemal pełnej długości lub pełny
  • Szata: dwie odmiany – krótkowłosy i długowłosy;
  • Maść: dopuszczalne wszystkie umaszczenia, także z każdą ilością bieli
  • Aktywność: średnia, lubi wspinaczki
  • Odporność/podatność na choroby: odporny
  • Długość życia:  8-14 lat (koty obciążone chorobami żyją 3-5 lat)
  • Możliwość zakupu kociaka w Polsce: nie
 
Portret rudego manksa
fot. Shutterstock

Ciekawostki

Nawet po dwóch bezogoniastych osobnikach mogą przyjść na świat kocięta z normalnymi, długimi ogonami, które odziedziczyły po każdym z rodziców niezmutowaną wersję genu. Nie da się więc hodować wyłącznie kotów bezogoniastych lub ze skróconymi ogonami. Co ciekawe jednak, zmutowany gen jest w jakiś sposób preferowany przy tworzeniu nasienia, ponieważ u samca plemniki niosące ten gen mogą stanowić aż 70%, zamiast oczekiwanych 50%. Dlatego też na świat przychodzi więcej kotów z mutacją niż powinno to wynikać z prostego rachunku prawdopodobieństwa. W 2013 r. odkryto u manksów aż 4 różne mutacje w genie T odpowiedzialnym m.in. za rozwój ogona. Wszystkie one wywołują skrócenie ogona. Którąś z tych mutacji miało 95% krótkoogoniastych manksów, co oznacza, że oprócz tego musi występować jeszcze co najmniej jedna mutacja o podobnym efekcie. Obecność jednej z tych mutacji stwierdzono także u rasy amerykański bobtail i pixie-bob.
Pręgowany manx stojący na trawie
fot. Shutterstock
Koko, gorylica znana z tego, że znała ponad 1000 słów w zmodyfikowanym amerykańskim języku migowym, miała kotka rasy manx. Z okazji 12. urodzin pozwolono jej wybrać kociątko z miotu. Wybrała szaro-białą bezoogoniastą kotkę, którą nazwała All Ball. Bardzo ją kochała, niestety kociczka zginęła potrącona przez samochód. Potem Koko miała jeszcze 2 inne kotki.