Wąsy u kotów wcale nie są czymś do końca oczywistym. Mają w sobie wiele sekretów, z których wielu kocich opiekunów nawet nie zdaje sobie sprawy. Wiedzieliście, że prezentują koci nastrój? Albo, że rosną nie tylko na kocim pyszczku? Poznajmy te i inne zaskakujące fakty na temat kocich wąsów.
Wibrysy – włosy czuciowe – wąsy
Pod tymi określeniami kryją się występujące u części ssaków (w tym kotów) grube, sztywne włosy z mieszkiem włosowym położonym blisko zatoki żylnej. Wibrysy najczęściej są zlokalizowane na policzkach, nad oczami, na górnej i dolnej wardze, czasem na grzbietowych stronach przednich nóg.
Wygląd kocich wąsów
Dopasowana wielkość
Wibrysy na kocim nosie są zazwyczaj długości odpowiadającej szerokości kota. Dzięki temu kot może zorientować się, czy zmieści się w danym otworze. Jeśli wibrysy otrą się o ścianki przestrzeni, to kot ma świadomość, że się tam nie zmieści. Niektórzy żartują, że kocie wibrysy wydłużają się, gdy kot zwiększa swoją wagę i rozmiary – jednak tej teorii nie udało się jeszcze potwierdzić.
Różne miejsca występowania
Wąsy rosną także w innych miejscach na ciele kota, nie tylko na pyszczku. Znajdują się także wokół brwi, ale i na tylnej części przednich nóg, nad łapkami. To tzw. wąsy nadgarstka. Są użyteczne m.in. podczas wspinania się na wyższe wysokości.
Białe czy czarne
Wiek kota wpływa na kolor włosów czuciowych. Wąsy zmieniają się i przechodzą od białej do ciemniejszej barwy. Odwrotnie wygląda to u kotów o czarnym umaszczeniu – często mają kruczoczarne wąsy, które wraz z upływem lat siwieją i nabierają jasnej barwy. Bywa, że u jednego kota jednocześnie rosną wibrysy w kilku kolorach – np. czarne wymieszane z białymi.
Jeszcze ciekawsze jest to, że kocie wąsy mogą być prążkowane. Wszystko za sprawą genu agouti, który odpowiada też m.in. za rozmieszczenie pręg na sierści. Ten sam gen może spowalniać bądź przyspieszać uwalnianie pigmentu – jeśli wahania występują w fazie wzrostu wąsa, na jego powierzchni pojawią się paski. Takie wibrysy najczęściej można zaobserwować u kotów pręgowanych, a także rasy abisyńskiej.
Funkcje kocich wąsów
Niezwykła wrażliwość
Wąsy nie bez powodu są nazywane także ‚włosami czuciowymi’. Mają one więcej zakończeń nerwowych niż klasyczne włosy. Wibrysy przekazują kotu mnóstwo informacji o jego położeniu itp., z tego powodu nigdy nie powinny być podcinane!
Kot ma cztery rzędy wąsów, a większość mruczków ma ich po 12 z każdej strony: dwa górne rzędy mogą poruszać się niezależnie od dwóch dolnych. Wrażliwe nerwy w wąsach pomagają kotu określić dokładną lokalizację, rozmiar i fakturę napotkanego obiektu, nawet w ciemności. Kocie wąsy są również wystarczająco czułe, aby wykrywać zmiany w prądach powietrza. Zapewnia im to bieżącą informację o sytuacji panującej w otoczeniu.
Syndrom zmęczonych wąsów
Wibrysy są czułe na wszystko, a więc także i na ból – stąd właśnie wziął się syndrom zmęczonych wąsów. Nie przypadkiem niektóre kocie miski są specjalnie profilowane, aby być „przyjazne dla wibrysów”, czyli by wibrysy nie dotykały miski podczas posiłku. Bardziej komfortowe są szerokie i dość płaskie miski, a nie małe i głębokie. Nasz kot z pewnością będzie nam wdzięczny za wzięcie pod uwagę jego wygody podczas wyboru zastawy do kociej jadalni.
Kocie wąsy – wskaźnik nastroju
Pozycja wibrysów może być też wskaźnikiem kociego nastroju. Jeśli ustawione są poziomo i luźno, kot jest spokojny i zrelaksowany. Wędrując końcami do przodu, wskazują na podekscytowanie kota.U przestraszonego lub rozzłoszczonego kota wibrysy kładą się na boki policzków. Tak samo wyglądać będą u kota szykującego się do walki. Oczywiście czytając koci język wąsów należy rozpatrywać go w powiązaniu z innymi oznakami kociego języka ciała.
Bezpieczne lądowanie
Można powiedzieć, że jeśli już koty spadają na cztery łapy, to w dużej mierze udaje im się to dzięki… wibrysom! Kocie wąsy są połączone z proprioreceptorami, które informują mózg o pozycji i położeniu ciała. To jeden w powodów, dla których spadający mruczek jest w stanie obrócić się w powietrzu tak, by wylądować na łapach.
Ciekawostki o kocich wąsach
Jeszcze odrosną…
Nawet jeżeli mruczek w jakimś wypadku straci kilka wąsów czuciowych albo ktoś okrutny i nierozważny mu je wyrwie, to na szczęście dobra wiadomość jest taka, że regenerują się i odrastają. Trzeba pamiętać także o tym, że martwe wąsy co jakiś czas wypadają, a na ich miejsce wyrastają nowe. Dlatego nie ma się czym przejmować, ponieważ to naturalny proces.
Duża część mózgu
Ponieważ koci wzrok – wbrew pewnym stereotypom – wcale nie jest najlepszym z kocich zmysłów, mruczki większość informacji o świecie czerpią za pomocą słuchu i dotyku. Bardzo ważną rolę ogrywają wibrysy, które angażują – uwaga – aż 40% kociego mózgu! Każdy wąs przekazuje informacje do konkretnego obszaru – niech nikt więc nie waży się nazywać ich po prostu „ozdobą”
Angielska etymologia
Skąd wywodzi się słowo „whisker” w języku angielskim? Pochodzi od słowa „wisker” ze starej odmiany angielskiego (słówko z ok. 1600 r.). Wyraz ten oznacza „wszystko co trzepie lub zamiata”. Kocie wąsy mogą być więc kojarzone ze swoistymi miotełkami. Faktycznie, czasem kot potrafi zmieść coś swoimi wibrysami z podłogi bądź zebrać nimi trochę kurzu…
Nie obcinaj kocich wąsów!
Koty mogą żyć bez wąsów, lecz poważnie upośledza to ich funkcjonowanie. Zaburzona zostaje orientacja przestrzenna (nie zauważają przedmiotów i wpadają na nie). Pozbawione tego arcyważnego narządu nie potrafią ocenić odległości, zatem pokraczne i niecelne mogą być ich skoki, ani szerokości – mogą przez to utknąć w nietypowych miejscach. Zdarza się, że mogą się po prostu przewrócić lub spaść, gdy siedzą wyżej. O polowaniu praktycznie mogą zapomnieć, a i ich bezpieczeństwo zostaje poważnie narażone, ponieważ trudności z poruszaniem się z pewnością skomplikują ewentualną ucieczkę. Zaburzona zostaje umiejętność poruszania się po linii prostej, a więc znika kocia gracja i elegancja.
Uszkodzone wibrysy odrastają w trakcie 2-3 miesięcy, o ile nie został uszkodzony mieszek włosowy. Przez ten czas kot staję się jednak praktycznie kaleką. Cierpi też na tym jego psychika, a jeżeli kot jest wychodzący – zagrożone jest jego bezpieczeństwo. Pamiętajmy więc, aby ostrożnie obchodzić się z tym wrażliwym narządem!
Wibrysy pełnią bardzo ważne funkcje życiowe, dlatego NIE WOLNO ich podcinać, a tym bardziej trwale usuwać. To tak, jakby oślepić człowieka. Kot bez wąsów to już nie kot!
