Badanie krwi u kota. O czym mówią wyniki kociej morfologii?

Badanie krwi u kota jest jednym z najczęstszych badań dodatkowych wykonywanych u tych zwierząt. Dają ogólny ogląd stanu zdrowia mruczka i są ważnym czynnikiem diagnostycznym, także we wczesnym wykrywaniu rozwijających się chorób np. nerek, wątroby czy cukrzycy.

Badanie krwi u kota

Koty potrafią bardzo długo ukrywać chorobę, często widoczne objawy pojawiają się dopiero w bardzo zaawansowanym stadium. Dlatego tak istotne jest coroczne badanie krwi u kota – morfologia i biochemia (profil nerkowy, wątrobowy i trzustkowy). Tyczy się to wszystkich mruczków, także wyglądających na zdrowe. Wcześnie wykryte odstępstwa od normy łatwiej jest leczyć i ewentualnie dalej diagnozować.

Morfologia u kota

Badanie krwi u kota – morfologia – poinformuje nas o:

• liczbie krwinek czerwonych, czyli erytrocytów,
• liczbie krwinek białych, czyli limfocytów,
• liczbie płytek krwi.

Mówi także m.in. o procentowym stosunku, jaki w całości krwi stanowią krwinki czerwone (hematokryt) i stężeniu hemoglobiny w krwinkach czerwonych.

W badaniu morfologicznym mamy też tzw. obraz krwinek – czy są prawidłowej wielkości, kształtu itd. Ocena rozmazu krwi umożliwia również znalezienie niektórych drobnoustrojów chorobotwórczych (pasożytów krwi). W przypadku wybranych chorób konieczne może okazać się specjalne barwienie rozmazu pozwalające na wstępną ocenę funkcjonowania szpiku kostnego poprzez określenie liczby młodocianych form krwinek.

Biochemia u kota

Badanie biochemiczne krwi pozwala na ocenę funkcjonowania narządów wewnętrznych (szczególnie nerek i wątroby).

Co oznaczają wyniki badania krwi u kota?

Poszczególne wartości referencyjne mogą się różnić zależnie od laboratorium (każde ma własne, nieznacznie różniące się normy). Różne mogą też być jednostki, w których wyrażane są poszczególne parametry, dlatego nie podamy tutaj dokładnych norm. Na wydruku każdego badania, oprócz wyników, powinny znaleźć się także wartości referencyjne.

Krwinki czerwone (erytrocyty, RBC)

Najliczniejsze z krwinek, ich główną rolą jest transport tlenu do tkanek. Przenoszenie tlenu jest możliwe dzięki temu, że zawierają czerwony barwnik – hemoglobinę, która ma zdolność wiązania tlenu. Czerwone krwinki wytwarzane są w szpiku kostnym, a w śledzionie są magazynowane oraz ulegają degradacji.

Wzrost liczby krwinek czerwonych:

• odwodnienie – w tym przypadku dochodzi do rzekomego wzrostu liczby erytrocytów, gdyż w wyniku zagęszczenia krwi dochodzi do zmiany stosunku liczby krwinek do osocza,
• stres – również rzekomy wzrost liczby krwinek, przy silnym pobudzeniu emocjonalnym (czasem wystarczy wizyta w gabinecie), dochodzi do skurczu śledziony i wyrzutu magazynowanych w niej erytrocytów do krwi,
• niektóre choroby nowotworowe,
• czerwienica prawdziwa – rzadko występująca choroba.

Spadek liczby krwinek czerwonych:

• krwotok – niedokrwistość pokrwotoczna,
• niedokrwistość innego tła,
• pasożyty krwi np. Babesia canis, Haemobartonella u kotów,
• choroby nerek – nerki wytwarzają hormon, który jest niezbędny do produkcji erytrocytów w szpiku kostnym.

Hemoglobina (Hb, HGB)

Czerwony barwnik erytrocytów, odpowiedzialny za przenoszenie tlenu. Dlatego krew, która płynie w tętnicach ma kolor jasnoczerwony (jest bogata w tlen), a ta, która płynie w żyłach – ciemnoczerwony (mniej tlenu).

Zwiększenie stężenia hemoglobiny:

• nadkrwistości rzekome i wtórne,
• odwodnienie.

Spadek stężenia hemoglobiny:

• niedokrwistości różnego tła,
• przewodnienie.

Hematokryt (Ht, Hct, PCV)

Hematokryt – objętościowy odsetek, jaki we krwi pełnej stanowią erytrocyty. Jest to jeden z ważniejszych parametrów w morfologii. Należy go łączyć z wartością białka całkowitego (parametr biochemiczny mówiący m.in. o odwodnieniu lub przewodnieniu zwierzęcia).

Wzrost hematokrytu:

• nadkrwistości pierwotne i wtórne,
• odwodnienie,
• zmniejszenie objętości osocza np. przy oparzeniu czy zapaleniu otrzewnej.

Spadek hematokrytu:

• niedokrwistości różnego tła,
• zatrucie wodą – przewodnienie.

Wskaźniki czerwonokrwinkowe (MCV, MCH, MCHC)

Wskaźniki czerwonokrwinkowe służą głównie do określenia rodzaju niedokrwistości.

Podwyższenie wyniku:

• niedokrwistości makrocytowe i megaloblastyczne (niedobór witaminy B12, kobaltu i kwasu foliowego),
• marskość wątroby,
• przewodnienie hipotoniczne,
• niedoczynność tarczycy,
• fizjologicznie u noworodków.

Obniżenie wyniku:

• niedokrwistości mikrocytowe (niedobór żelaza),
• choroby przewlekłe,
• odwodnienie hipertoniczne.

Średnia masa hemoglobiny w krwince czerwonej (MCH)

Średnia masa hemoglobiny to jeden z podstawowych parametrów badanych w ogólnym badaniu krwi. Jeżeli chcemy obliczyć MCH, to musimy podzielić masę hemoglobiny w  danej objętości krwi przez liczbę czerwonych krwinek.

Podwyższenie wyniku:

• niedokrwistości nadbarwliwe (megaloblastyczne przy marskości wątroby).

 Obniżenie wyniku:

• niedokrwistości niedobarwliwe przy niedoborach żelaza,
• niektóre choroby nowotworowe,
• przewodnienie hipotoniczne.

Średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej (MCHC)

MCHC jest jednym z trzech parametrów, które opisują krwinkę czerwoną. Średnie stężenie hemoglobiny, to inaczej miara wysycenia erytrocytów hemoglobiną.

Podwyższenie wyniku:

• odwodnienie hipertoniczne.

Obniżenie wyniku:

• niedokrwistości niedobarwliwe przy niedoborach żelaza,
• przewodnienie hipotoniczne,
• zatrucie ołowiem.

Krwinki płytkowe (płytki krwi, trombocyty, PLT)

Biorą udział w procesie krzepnięcia krwi. Krwinki płytkowe bądź płytki krwi powstają w wyniku procesu trombopoeza (w szpiku kostnym). Są o wiele mniejsze niż krwinki czerwone, a wyglądem przypominają soczewki.

Zwiększenie liczby płytek krwi (trombocytoza, nadpłytkowość):

• po krwotokach,
• przy niedoborach żelaza.

Zmniejszenie liczby płytek krwi (trombocytopenia, małopłytkowość):

• uszkodzenia szpiku kostnego,
• niektóre zakażenia wirusowe,
• babeszjoza.

Krwinki białe (leukocyty, L, WBC)

Drugie po erytrocytach pod względem liczności komórki krwi, posiadają zdolność ruchu. Istnieją różne leukocyty i różne są ich funkcje w organizmie. Białe krwinki dzielimy na granulocyty (obojętnochłonne – neutrofile, neutrocyty; kwasochłonne – eozynofile; zasadochłonne – bazofile) i agranulocyty (limfocyty i monocyty). Generalnie leukocyty są odpowiedzialne za obronę organizmu przed patogenami (bakteriami, wirusami czy pasożytami).

Zwiększenie liczby krwinek białych (leukocytoza):

• stany zapalne wywołane zakażeniami bakteryjnymi lub uszkodzeniami tkanek,
• w wyniku działania adrenaliny lub glikokortykosteroidów,
• niektóre infekcje wirusowe,
• choroby nowotworowe,
• białaczki,
• mocznica, cukrzyca,
• niedokrwistość pokrwotoczna i hemolityczna.

Zmniejszenie liczby krwinek białych (leukopenia):

• schorzenia narządów krwiotwórczych np. nowotwory,
• choroby zakaźne np. panleukopenia kotów, parwowiroza psów,
• wyniszczenie, rekonwalescencja,
• wstrząs anafilaktyczny,
• zatrucie lekami,
• promieniowanie jonizujące.

Granulocyty obojętnochłonne (neutrofile, neutrocyty)

Najliczniejsze z leukocytów. Ich rolą jest niszczenie czynnika wywołującego zapalenie. Neutrofile dzielimy na pałeczkowate oraz segmentowane. Wzrost liczby pałeczek świadczy o ostrym stanie zapalnym, zaś wzrost liczby segmentów o długotrwałym, przewlekłym zapaleniu.

Zwiększenie liczby granulocytów obojętnochłonnych (neutrofilia):

• ostre i przewlekłe stany zapalne,
• stres lub wysiłek fizyczny,
• zatrucie związkami ołowiu, rtęci, arsenu,
• zatrucie niektórymi lekami,
• niektóre choroby nowotworowe,
• leczenie glikokortykosteroidami,
• fizjologicznie występuje u noworodków oraz u matki w okresie okołoporodowym.

Spadek liczby granulocytów obojętnochłonnych (neutropenia):

• niektóre zakażenia wirusowe, grzybicze, pierwotniacze.

Granulocyty kwasochłonne (eozynofile)

Drugie pod względem liczności granulocyty. Podobnie jak neutrofile niszczą czynnik wywołujący zapalenie.

Zwiększenie liczby granulocytów kwasochłonnych (eozynofilia):

• choroby pasożytnicze,
• alergie,
• niewydolność kory nadnerczy,
• eozynofilowe zapalenie mięśni,
• eozynofilowe zapalenie jelita ślepego i okrężnicy,
• eozynofilowe zapalenie płuc u psów i kotów.

 Zmniejszenie liczby granulocytów kwasochłonnych (eozynopenia):

• nadczynność kory nadnerczy,
• leczenie glikokortykosteroidami.

Limfocyty

To komórki układu odpornościowego, ich rolą jest rozpoznawanie obcych dla organizmu czynników.

Zwiększenie liczby limfocytów (limfocytoza)

• niektóre choroby nowotworowe,
• nadczynność tarczycy,
• niedoczynność kory nadnerczy.

Zmniejszenie liczby limfocytów (limfopenia)

• zaawansowana choroba nowotworowa,
• niewydolność nerek i krążenia,
• zapalenie wątroby u psów,
• zakażenie FIV u kotów,
• panleukopenia u kotów,
• nadczynność kory nadnerczy.

Monocyty

Największe białe krwinki, podobnie jak neutrofile, mają za zadanie niszczenie czynników wywołujących zapalenie.

Zwiększenie liczby monocytów (monocytoza):

• niektóre choroby zakaźne,
• niektóre choroby nowotworowe,
• niektóre pasożyty krwi,
• nadczynność kory nadnerczy.

Badanie krwi u kota jest niezwykle istotne. Pamiętaj – powyższe informacje nie zastąpią diagnozy i badania przez dobrego lekarza weterynarii. Dają tylko ogólny ogląd odczytywania wyników badań krwi u zwierzęcia.

Źródło: lek. wet. Natalia Jackowska, lek. wet. specjalista chorób psów i kotów Mieszko Smulski, www.portalweterynaryjny.pl