Pierwszy nowy gatunek kota od 100 lat.

Naukowcy opisali pierwszy nowy gatunek kota od około stu lat. To Leopardus tilcayo, czyli kot tygrysi tilcayo: smukły, cętkowany drapieżnik z zaokrąglonymi uszami, mniejszy od typowego kota domowego (ok. 46 cm długości i 1,4 kg wagi). Żyje w lasach chmurnych Yungas w Boliwii, tam, gdzie Andy schodzą do dorzecza Amazonki. Badanie ukazało się 18 września 2026 roku w czasopiśmie „Current Biology”.

W skrócie

• Leopardus tilcayo to pierwszy nowy gatunek kota opisany od ok. 100 lat.
• Jest mniejszy od kota domowego: ok. 46 cm długości ciała i ok. 1,4 kg.
• Żyje w lasach chmurnych Yungas w Boliwii.
• Analiza DNA 38 kotów wykazała, że „kot tygrysi” to w rzeczywistości co najmniej 5 odrębnych gatunków.

Czym jest kot tygrysi tilcayo?

Tilcayo to mały dziki kot z rodzaju Leopardus, tego samego, do którego należą ocelot i margaj. Ma cętkowane futro przypominające miniaturowego jaguara, zaokrąglone uszy i smukłe ciało. Przez lata brano go za jedną z odmian tzw. kota tygrysiego (tigrina), rozpowszechnionego w Ameryce Południowej. Dopiero badania genetyczne pokazały, że to osobny gatunek, którego linia oddzieliła się od pozostałych kotów tygrysich około 1,4 miliona lat temu.

Jak odkryto nowy gatunek kota?

Nie w dżungli, a w laboratorium i w muzeach. Zespół, w którym pracowali m.in. boliwijska badaczka Paola Nogales Ascarrunz (National Geographic Explorer) i Jonas Lescroart z Uniwersytetu w Antwerpii, przeanalizował DNA 38 kotów z kilku krajów Ameryki Południowej, w tym 8 okazów muzealnych. Wynik zaskoczył samych autorów: to, co dotąd uznawano za jeden lub dwa gatunki kota tygrysiego, okazało się pięcioma genetycznie odrębnymi gatunkami.

Brazylijski biolog Tadeu Gomes de Oliveira, cytowany przez serwis Mongabay, szacuje, że liczba uznanych gatunków kotów tygrysich może jeszcze wzrosnąć, nawet do 6–7.

Dlaczego to odkrycie jest ważne?

Bo gatunku, o którym nie wiemy, nie da się chronić. Lasy chmurne Yungas to jeden z najbardziej różnorodnych, ale i zagrożonych ekosystemów świata. Wycinka i rolnictwo zmniejszają ich powierzchnię. Jeśli tilcayo żyje tylko tam, jego populacja może być niewielka, a status ochronny dopiero trzeba będzie ustalić.

To też przypomnienie, że nawet wśród tak dobrze znanych zwierząt jak koty wciąż są niespodzianki. Ostatni raz nowy gatunek kota opisano w pierwszej połowie XX wieku.

Czy tilcayo jest spokrewniony z moim kotem?

Daleko. Twój kot domowy (Felis catus) pochodzi od żbika nubijskiego z Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej. Tilcayo należy do zupełnie innej linii kotów amerykańskich, która oddzieliła się od przodków kota domowego kilka milionów lat temu. Łączy je wspólny plan ciała, polowanie z zasadzki i… zamiłowanie do chowania się tam, gdzie nikt ich nie znajdzie. Tilcayo ukrywał się przed nauką przez 100 lat.