Maneki Neko – powitalny kot szczęścia


Maneki Neko to bardzo popularna w Japonii figurka siedzącego kota z króciutkim ogonkiem (kot Powitalny) i podniesioną do góry jedną łapką.

Większość Maneki Neko ma uniesioną lewą łapę, ale są też takie które unoszą prawą. Zgodnie z tradycją lewa łapa oznacza zaproszenie dla klientów i gości, natomiast prawa łapa zaprasza pieniądze.

Figurki takie najczęściej spotkać można w mieszkaniach, sklepach czy biurach.

Japonia posiada w swojej tradycji „Siedem bóstw pomyślności” (Ebisu, Daikoku, Fuku Suke, Dharma, Otafuku, Tanuki i Even), ale Maneki Neko jest bardziej lubiany. Zapewne dzięki swojemu dziecinnemu wyglądowi. Japońskie bóstwa pomyślności to demoniczne maszkary. Figurki Maneki Neko bywają porcelanowe, gliniane, drewniane, plastikowe, metalowe o tradycyjnym wyglądzie, ale zdarzają się także bardziej oryginalne, np. z opaską na głowie i małymi skrzydełkami z tyłu.

Maneki neko
fot. pixabay

Łapka Maneki Neko

Uniesiona łapka w figurce Maneki Neko przypomina powitanie, jednak w rzeczywistości jest to figurka kota myjącego pyszczek.Japońskie legendy twierdzą, że koty myją się przed nadciągającym deszczem. Podobno koty potrafią wyczuć zmiany w pogodzie i zbliżający się deszcz i wówczas robią się niespokojne. Legenda ta sprawiła, że na całym świecie mówi się, że „kiedy kot się myje, będzie padało”.

Przypuszcza się, że legenda ta powstała ok. IX wieku w Chinach i później została zapomniana, ale przeniknęła do Japonii, gdzie stała się częścią tradycyjnego folkloru.
Przeczuwanie przez koty zbliżających się zmian w pogodzie i związane z tym zdenerwowanie, japońska tradycja „przeniosła” na zbliżanie się gości, co także (podobno) powoduje, że koty myją pyszczki. Powstało też nowe powiedzenie, że „kiedy kot się myje, zbliżają się goście”. W ten sposób gest mycia kociego pyszczka powiązano z gestem witania gości.

maneki neko
fot. shutterstock

Badania kolekcji starych figurek Maneki Neko dowiodły, że około 60% z nich ma podniesioną lewą łapkę (czyli tę od witania). Im figurki były starsze, procentowy udział „leworęcznych” zwiększał się.

Pogoń za pieniądzem sprawiła, że teraz więcej sprzedaje się figurek z podniesioną łapką prawą. Nic więc dziwnego, że i producenci figurek nastawili się głównie na tę odmianę. Okazało się także, że i wysokość, na jaką uniesiona jest prawa łapka, ma wielkie znaczenie. Potencjalni nabywcy figurek szukają tych uniesionych wyżej…

Gest powitania (zapraszania)

Japończycy w geście powitania unoszą dłoń zaciskając piąstkę i pokazują witanemu środek dłoni i wierzchnią stronę palców. Kultura amerykańska wykształciła inny gest powitania, gdzie podnosi się otwartą dłoń i „zaciskając piąstkę” ukazuje jej zewnętrzną stronę (gest „chodź do mnie”). Na potrzeby turystów amerykańskich produkuje się specjalne Maneki Neko z tak otwartą łapką. Figurki takie, w Japonii, nazywane są Dollar Cat.

Rekordowy Maneki Neko

Największa na świecie figura Maneki Neko, o wysokości ok. 6 m, ważąca ok. 10 ton, znajduje się w mieście Takoname.

Kolory Maneki Neko

Najczęściej spotyka się figurki przystrojone czerwoną chustą na szyi z zawieszonym na niej dzwoneczkiem lub czerwoną obrożą. Jest to pamiątka po japońskiej epoce samurajów, Edo (1603 – 1868). Koty były wówczas drogocennymi pupilami na dworach, obróżki i dzwonki miały zapobiegać zagubieniom.

Co oznaczają kolory Maneki Neko

  • Trójkolorowy – najpopularniejszy – biały w czarne i rude łaty, tak jak najpopularniejszy kot japoński o krótkim ogonie (japoński bobtail). Trzykolorowe koty były uważane za szczególnie szczęśliwe dla żeglarzy. Najcenniejsze z figurek trójbarwnych przedstawiają jednak kocurka.
  • Biały – Ten kolor występuje u najstarszych figurek i będąc najłatwiejszy w produkcji (ręcznym malowaniu) najczęściej jest spotykany.
  • Czarny – Związane są ze starą tradycją przypisującą im właściwości odstraszające złe demony i diabły. Najbardziej zainteresowane są nimi kobiety, gdyż strzegą przed staropanieństwem i prześladowcami.
  • Czerwony – Chroni przed złymi duchami i chorobą.
  • Złoty – Przyciąga pieniądze i bogactwo.
  • Różowy – Przynosi szczęście w miłości.

Często figurki maneki-neko noszą kolorowe śliniaczki. Niektóre też zaopatrzone są w japońskie monety.